Zegarmistrz Å?ódź - Naprawa Zegarków, Serwis | Dokładność w różnych pozycjach
88
page,page-id-88,page-child,parent-pageid-25,page-template-default,ajax_fade,page_not_loaded,,qode-theme-ver-2.8,wpb-js-composer js-comp-ver-4.5.3,vc_responsive
 

Dokładność w różnych pozycjach

Dokładność chodu w różnych pozycjach zegarka

Czy zegarek może wskazywać różne odchyłki w innych pozycjach, jeśli tak to czemu  tak się dzieje. Zagadnienie opisano w oparciu o analizę czterech odmiennych popularnych mechanizmach, użytkowanych w okresie od 5 do 50 lat.

Pierwszy mechanizm to Atlantic kaliber 1113 o częstotliwości 18000 wahnięć na godzinę pracujący około 50 lat.

atlantic

Kolejny mechanizm to Rakieta kaliber 2609.HA O częstotliwości  18000 wahnięć na godzinę, pracujący około 20 lat

rakieta

Następny to mechanizm Seiko  kaliber 7009A o częstotliwości 21600 wahnięć na godzinę. Pracujący około 10 lat

seiko

I ostatnie mechanizm jakim się dziś zajmiemy to Longines kaliber L651.3 o częstotliwości 28800 wahnięć na godzinę, pracujący 5 lat.

longines

Każdy z tych mechanizmów został poddany przeglądowi wykonanemu przez tego samego zegarmistrza ( zgadnijcie przez kogo? ), pomiaru dokonano na tym samym urządzeniu sprawdzającym, w sześciu pozycjach pomiarowych, w temperaturze pokojowej.

Wygląd wydruku takiego testu oraz informacje w nim zawarte opisano na przykładowym zapisie:

                      RATE                                AMPLITUDE                             BEAT ERROR

CH                  006                                      310                                         0,0

6H                  001                                      276                                         0,1

9H                  002                                      280                                         0,0

12H                -003                                       291                                         0,2

3H                  -001                                       284                                         0,0

FH                  005                                      308                                         0,0

RATE DIFFERENCE 009

AMPLITUDE DIFFERENCE 034

RATE – dokładność chodu zegarka, odchyłka podana jest w sekundach na dobę.

AMPLITUDE – wartość kątowa z jaką wychyla się komplet balansowy.

BEAT ERROR – nierównomierny chód zegarka. Kotwica posiada dwie palety które zwalniają koło wychwytowe i powinny robić w tym samym odstępie czasowym. Wartość ta informuje nas o nierównomiernym chodzie zegarka i jest podana w milisekundach.

CH – pozycja pomiarowa horyzontalna, zegarek skierowany tarczą do góry

6H – pozycja pomiarowa wertykalna, zegarek skierowany godziną 6 do góry

9H – pozycja pomiarowa wertykalna, zegarek skierowany godziną 9 do góry

12H – pozycja pomiarowa wertykalna, zegarek skierowany godziną 12 do góry

3H – pozycja pomiarowa wertykalna, zegarek skierowany godziną 3 do góry

FH – pozycja pomiarowa horyzontalna, zegarek skierowany tarczą do dołu.

RETE DIFFERENCE – maksymalna różnica między sześcioma pozycjami pomiarowymi dokładności chodu, delta.

AMPLITUDE DIFFERENCE – maksymalna różnica między sześcioma pozycjami pomiarowymi wielkości wychyleń kompletu balansowego.

Przykładowy wydruk z urządzenia pomiarowego.

test

Mechanizm Atlantic kaliber 1113

                       RATE                                AMPLITUDE                        BEAT ERROR

CH                  034                                      263                                         0,1

6H                  -006                                       235                                         0,3

9H                  030                                      237                                         0,2

12H                034                                      237                                         0,4

3H                  -001                                       227                                         0,3

FH                  026                                      276                                         0,2

RATE DIFFERENCE 040

AMPLITUDE DIFFERENCE 049

Tutaj mamy przykład zegarka który jest mocno spracowany. Parametry pracy tego mechanizmu  pozostawiają wiele do życzenia. Biorąc pod uwagę wiek jak i zużycie części mechanizmu wyniki i tak są zadowalające. Najwięcej do życzenia pozostawia różnica między sześcioma pozycjami, która jest wysoka co będzie miało wpływ na dzienne odchyłki chodu jakie wykaże zegarek w tracie użytkowania. Sposób rozłożenia skrajnych wartości sugeruje, że w tym mechanizmie powinno się wyważyć komplet balansowy, co zmniejszy wartość delty i poprawi jego parametry chodu. Średnia wartość odchyłki chodu to 19 sek/dobę, przy średniej amplitudzie 258.

Mechanizm Rakieta kaliber 2609.HA

                      RATE                                 AMPLITUDE                        BEAT ERROR

CH                  001                                      325                                         0,1

6H                  016                                      289                                         0,1

9H                  011                                      269                                         0,2

12H                007                                      261                                         0,2

3H                  007                                      261                                         0,1

FH                  009                                      295                                         0,1

RATE DIFFERENCE 015

AMPLITUDE DIFFERENCE 064

Na wiek tego zegarka jak i jego częstotliwość, wyniki pracy ma bardzo dobre. Średnia dokładność chodu z sześciu pozycji wynosi 8,3 sek/dobę, przy średniej amplitudzie 283,5. W tym przypadku nie ma już nic do zrobienie, pozostaje tylko cieszyć się  dokładności tego zegarka.

Mechanizm Seiko kaliber 7009A

                       RATE                                 AMPLITUDE                        BEAT ERROR

CH                  003                                      281                                         0,2

6H                  -005                                       235                                         0,4

9H                  -015                                       225                                         0,6

12H                -022                                       227                                         0,4

3H                  -017                                       227                                         0,1

FH                  -006                                       253                                         0,4

RATE DIFFERENCE 025

AMPLITUDE DIFFERENCE 056

Średnia dokładność tego mechanizmu wynosi -10 sek/dobę i to jest wartość za duża, zegarek powinien mieć tendencję do niewielkiego śpieszenia. Delta między sześcioma pozycjami jest dobra jak i amplituda. Uważam że po delikatnej regulacji nic więcej nie będziemy robić.

Mechanizm Longines kaliber L 651.3

                       RATE                                 AMPLITUDE                          BEAT ERROR

CH                  008                                      316                                         0,1

6H                  011                                      284                                         0,2

9H                  008                                      281                                         0,2

12H                007                                      283                                         0,1

3H                  010                                      280                                         0,4

FH                  011                                      303                                         0,1

RATE DIFFERENCE 004

AMPLITUDE DIFFERENCE 036

I do tego zmierzamy!! Średnia dokładność chodu to 9 sek/dobę (jeśli użytkownikowi będzie przeszkadzało zmniejszymy) amplituda 292. Wszystko jest w jak najlepszym porządku, tak powinien chodzić każdy zegarek. Na wstępie napisano, że jest to zegarek najmłodszy około 5 lat i z częstotliwością 28800 wahnięć na dobę, więc jest najdokładniejszy. Jest to zegarek z największą częstotliwością chodu w badanych przez nas zegarkach, dającą możliwość najdokładniejszego wyregulowania i jest najmniej narażony na zmiany położenia i temperatury.

Jak widać na tych przykładowych testach różnice są dość duże, ma to wpływ wiele czynników takich jak:

Częstotliwość chodu zegarka.

Regulatory zegarków mechanicznych ( balans ) pracują z różną częstotliwością, od 18000 wahnięć na godzinę przez 21600, 25500 28800 do 36000 wahnięć na dobę. Zgodnie z zasadami fizyki im większa jest częstotliwość tym będzie łatwiej nam go wyregulować. Z tego powodu że balans w zegarkach z większą częstotliwością jest lżejszy i poruszą się z większą prędkością obrotową jest mniej narażony na zmiany położenia i temperatury.

Wiek zegarka.

Pomimo iż systematycznie dokonujemy przeglądów (mam taką nadzieje) w naszym zegarku z wiekiem dochodzi do naturalnych zużyć części ruchomych takich jak czopy, palety kotwicy, łożyska i przerzutnik kompletu balansowego. Całość tych zużyć ma wpływ na opory toczenia i na ilość przekazywanej energii z wychwytu na komplet balansowy. W trakcie zmian położenia zegarka następują niewielkie zmiany położeń części ruchomych które ze sobą współpracują, a w częściach składowych zegarka doszło już do naturalnych wypracowań i dochodzi do zamian siły tarcia co ma wpływ na dokładność chodu.

Stan włosa kompletu balansowego.

Bardzo ważne jest aby włos (sprężyna spiralna kompletu balansowego)był ułożony centrycznie. Centryczne ułożenie włosa minimalizuje przesunięcia środka ciężkości kompletu balansowego w trakcie jego pracy. Idealnym rozwiązaniem jest włos Bregeta w którym ostatni zwój jest odciągnięty do góry. Taki włos symetrycznie się rozwija i zwija bez zmiany środka ciężkości. Włos w trakcie pracy musi się rozwinąć i zwinąć pomiędzy kompletem balansowym a półmostkiem balansowym. Aby mógł to robić swobodnie musi być idealnie płaski, nie może w trakcie tej czynności dotykać żadnego z tych elementów. Takie dotknięcia będą powodowały zmiany wielkości wychyleń kompletu i zakłócało jego pracę.

breget

Rys 1. Włos płaski i włos Bregeta. (Podwapiński, Bartnik)

Wielkość szczeliny w posówce regulacyjnej w której włos musi być idealnie wypośrodkowany, aby mógł swobodnie pracować między kołeczkami.  Wyjątkiem jest rozwiązanie kompletu balansowego w zegarku Omega co-axial i Rolex, gdzie regulacji dokonuje się przez wkręcanie i wykręcanie specjalnych śrub na wieńcu kompletu balansowego, zmieniając jego środek ciężkości.

Wyważenie kompletu balansowego.

Jak każde koło będące w ruchu obrotowym musi być idealnie wyważone. Zegarek jest urządzeniem „przenośnym” i zmiany położenia przy nie wyważonym komplecie balansowym będą miały wpływ na jego siłę odśrodkową. Kiedy zegarek znajdzie w pozycji gdzie komplet balansowy jest cięższy zacznie późnić a od strony lżejszej spieszyć.

Konkluzja

Powszechnie wiadomo że użytkując zegarek naręczny nosimy go najczęściej na lewym nadgarstku, my się poruszamy a zegarek zmienia pozycje względem ziemi. Na noc jest odkładany na stolik, szafkę, wkładamy go do szuflady, lub specjalnie do tego przygotowanego pudełka. Jak wyliczyli szwajcarscy producenci zegarków trzy podstawowe pozycje w jakich pracuje nasz czasomierz to tarcza do góry, wtedy nasz zegarek pozostaje w spoczynku na noc. Godziną dziewiątą do góry, kiedy stoimy, spacerujemy, oraz godziną szóstą do góry, kiedy pracujemy przy komputerze, trzymamy ręką na biurku. Te trzy pozycję są najważniejsze. Kolejnymi dwoma, najpopularniejszymi pozycjami pracy zegarka są: tarczą do doły, niektórzy użytkownicy na noc odkładają zegarek kładąc go na szkiełku, aby nie rysować dekielka, mam nadzieje że używają miękkiej szmatki i nie kładą go na twardych powierzchniach. I ostatnią pozycją jest, godziną trzecią do góry, kiedy używamy paska lub bransolety która swoją konstrukcją powoduje że nie możemy położyć zegarka na dekielku lub na co dzień nosimy zegarek na prawym ręku. Każdy szanujący się zakład zegarmistrzowski w trakcie naprawy sprawdzi dokładność we wszystkich pozycjach. Pozwoli mu nie tylko dokładnie wyregulować chód zegarka, ale również dokładnie ocenić jego stan techniczny.

Zegarek aby otrzymać certyfikat chronometru mechanizm musi posiadać dokładność od -1 do 6 sak na dobę, maksymalna różnicę między pięcioma pozycjami to 12 sek. Jak widzimy z testów w zegarkach, wpływ na dokładność chodu zegarka ma jego wiek, czy systematycznie były wykonywane przeglądy, oraz jakość wykonania i materiałów.

Najlepszym zegarkiem w naszym teście okazał się Longines i chyba nie powinno to nikogo dziwić :-). Jego parametry okazały się bardzo dobre, choć zegarek wykazuje tendencję do śpieszenia, jakiekolwiek zmiany zależą od decyzji użytkownika. Mechanizm bazowy ETA 2892.2 jest bardzo udaną konstrukcją, używaną i spersonalizowaną przez wiele marek zegarmistrzowskich. Posiada wiele rozwinięć konstrukcyjnych od bocznego sekundnika do  specjalnych przystawek ze stoperem. Myślę że jest to mechanizm godny polecenia. Kwestie tylko wyboru marki, która wiąże się z ceną.

Na drugim miejscu widziałbym mechanizm rakiety wraz z seiko. Wyniki tych mechanizmów  ze względu na ich wiek, oraz częstotliwość wahnięć uważam za bardzo dobre. Nie ukrywam że jestem bardzo zaskoczony wynikiem mechanizmu Rakieta, ale patrząc na z perspektywy mojego doświadczenia z zegarkami różnych marek, jest bardzo dobry egzemplarz i jego użytkownik będzie bardzo zadowolony z tego zegarka.

Zegarek Atlantica posiada najbardziej spracowany mechanizm. Zpunktu widzenia wieku tego zegarka jak i jego zużycia uważam że parametry pracy ma bardzo dobre, nie można więcej wymagać od urządzenia mechanicznego które pracuje już kilkadziesiąt lat.

Często w mojej karierze zegarmistrzowskiej spotykałem z opiniami posiadaczy zegarków marki Atlantic, czy Delbana którzy kupili taki zegarek w latach sześćdziesiątych, że ten mechanizm jest najlepszy bo jeszcze nie był nigdy czyszczony od momentu zakupu i nadal chodzi! Po kilkudziesięciu latach pracy w takim mechanizmie dochodzi do dużych wypracowań łożysk, wytarć na czopach. Często naprawa takiego zegarka wymaga wymiany wielu kół, mostków i zwężania łożysk co czyni taką naprawę drogą.